Pesten op de werkvloer: de enige oplossing is aanpakken

Het is nooit leuk om gepest te worden; niet voor de sfeer op het werk en al helemaal niet voor het slachtoffer. Uit onderzoek is gebleken dat 23% van de medewerkers weleens gepest werd op hun werk, voor 16% kwam dit ook in de huidige baan voor. Shockerend is dat het in 45% van de gevallen de leidinggevende zelf is die de werknemer pest, terwijl dit juist de persoon zou moeten zijn die ingrijpt.

 

Gevolgen van pesten

Pesten heeft een hoop gevolgen die niet te overzien zijn. Daarom worden de gevolgen hier nog eens helder en duidelijk uitgelegd:

  • De sfeer en cultuur van de organisatie verandert
     Werknemers hebben door dat zij macht krijgen door te pesten. Uiteindelijk ‘wint’ de sterkste door middel van de meeste macht.
  • Omstanders worden gehinderd
    Natuurlijk wil niet iedereen meedoen met het pestgedrag en daardoor ligt het voor de hand dat zij zich machteloos voelen en met minder plezier naar hun werk gaan. Vaak zijn zij bang om zelf slachtoffer te worden, omdat zij niet meedoen met de pesterijen. Hierdoor hebben zij last van gezondheidsklachten wat een hoog ziekteverzuim, personeelsverloop en productieverlies verklaart.
  • Daders veranderen op de verkeerde manier
    Hoewel er weinig begrip voor de dader moet zijn, is het ook belangrijk om stil te staan bij de gevolgen die het voor hem heeft. Doordat de pester steeds meer macht krijgt, omdat zijn/haar pestgedrag maar geoorloofd wordt, leert hij niet om grenzen te stellen aan zijn eigen gedrag. De pester leert dat hij/zij met pesten doelen kan bereiken en daarom gaat de dader, naarmate er meer successen worden geboekt, steeds vaker dat gedrag vertonen.
  • Gevolgen voor het slachtoffer
    Voor de werknemer die gepest wordt zijn de gevolgen het grootst; het is veel schadelijker dan men vaak denkt. Het slachtoffer is vaak vijf dagen per week, acht uren lang bezig met de pesterijen. Hij/zij weet namelijk niet wanneer de volgende pesterij is en is er dus altijd op voorbereid. Al na een paar dagen zorgt dit voor klachten, zoals maagpijn, hoofdpijn, darmklachten, hartkloppingen, transpireren en trillen. Verder krijgt men last van slaapproblemen en gespannenheid. Als het pesten niet op wordt gelost worden de klachten chronisch, wat betekent dat de klachten niet alleen meer optreden tijdens werktijd, maar er altijd zijn. Na ongeveer een half jaar krijgt het slachtoffer last van een Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS). Dit betekent geheugenverlies, concentratieverlies, nachtmerries, flashbacks naar vervelende gebeurtenissen en vermijdingsgedrag. In deze fase raken veel slachtoffers arbeidsongeschikt. Als het slachtoffer in deze fase wel doorgaat, is er een grote kans dat er op den duur een Algemeen Angst Syndroom optreedt. Dit syndroom zorgt ervoor dat de slachtoffers blijvend veranderen. Vertrouwen is er niet meer, ook niet in de mensen die dichtbij hun staan en het beste met hun voor hebben. Vaak gaat dit syndroom samen met depressies, waarvan 1 op de 10 zelfmoord pleegt. Hoog tijd om iets aan pesten te doen dus.

 

Wat valt er allemaal onder pesten?

Pesten is er in veel verschillende vormen. Er komt weleens voor dat mensen niet eens door hebben dat ze aan het pesten zijn. Daarom is het goed om de verschillende vormen van pesten op een rij te zetten. Let op! De belangrijkste regel is: als een werknemer last heeft van het gedrag van een collega, maar die collega gaat er toch mee door, dan is het pesten. 

De Arbo-wet heeft de volgende definitie voor pesten geformuleerd:

“Onder pesten wordt verstaan alle vormen van intimiderend gedrag met een structureel karakter, van één of meerdere werknemers (collega’s, leidinggevenden) gericht tegen een werknemer of een groep van werknemers die zich niet kan of kunnen verdedigen tegen dit gedrag. Een belangrijk element aangaande pesten op het werk is de herhaling van die gedraging in de tijd. Het gaat bij pesten dus niet om een eenmalige gedraging. Dit gedrag uit zich op verschillende manieren maar in het bijzonder door woorden, gebaren, handelingen of bedreigingen.”

 
Verschillende vormen van pesten zijn onder andere:

  • Verbaal pesten:                                                                      
    o  Dreigen
    o  Schelden
    o  Naroepen
    o  Imiteren
    o  Belachelijk maken
    o  Uitlachen
    o  Etcetera
  • Fysiek pesten:
    o  Spugen
    o  Slaan
    o  Schoppen
    o  Knijpen
    o  Duwen
    o  Etcetera
    Maar bijvoorbeeld ook:
    o  Potlood prikken
    o  Thee ‘morsen’ op de persoon 
  • Materieel pesten:
    o  Spullen van een ander afpakken
    o  Spullen van een ander verstoppen
    o  Spullen van een ander stukmaken
    o  Etcetera
  • Relationeel pesten:
    o  Iemand buitensluiten of sociaal isoleren
    o  Geregeld over iemand roddelen
    o  Geruchten verspreiden over iemand
    o  Etcetera
  • Digitaal pesten:
    o  Online foto’s, filmpjes of roddels verspreiden
    o  Iemand online lastig vallen

 

Wat moet je als werkgever doen aan pesten?

In de Arbo-wet staat dat je als werkgever een beleid moet voeren die de werknemers moet beschermen tegen seksuele intimidatie, geweld en agressie. Ook pesten valt hieronder. Je bent als werkgever verplicht om aandacht te besteden aan agressie en geweld door een risico-inventarisatie te maken. Vervolgens wordt door de Arbeidsinspectie gecontroleerd of deze wordt nageleefd. Wanneer dit niet het geval is, kan de Arbeidsinspectie een boete opleggen. Ook stelt de Arbeidsinspectie in iedere regio een vertrouwenspersoon aan, waar men met klachten terecht kan.

Er zijn een aantal wetten en regels waar werkgevers aan moeten voldoen. Zo is er een zorgplicht. Dit houdt in dat de werkgevers moeten voorkomen dat de werknemers schade lijden in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Pesten valt ook onder deze schade. Dit betekent ook dat je als werkgever aansprakelijk kan worden gesteld als hij deze zorgplicht niet nakomt.

Ook hebben werkgevers een Arbobeleid waar zij zich aan moet houden. Hierin ben je als werkgever verplicht om een beleid te voeren om zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden te creëren. Dit betekent dus dat je als werkgever ervoor moet zorgen dat een werknemer niet gepest wordt of dat het pesten zoveel mogelijk beperkt wordt. Dit kan je doen door een beleid te voeren dat pesten voorkomt, door het houden van toezicht of door werknemers voor te lichten over pesten op het werk. Natuurlijk kan je als werkgever ook proberen om te praten met de pesters en de slachtoffers om het probleem op te lossen. 

 

Wat kan je als werknemer zelf doen aan het pesten?

Pesten is allerminst gezond voor een persoon en daarom is het erg belangrijk dat het slachtoffer hulp zoekt. Samen met de hulpverlening kan de werknemer dan kijken hoe ze het pesten moeten aanpakken. Het is belangrijk om te weten dat wanneer jij degene bent die gepest wordt, je niet alleen bent! 1 op de 4 werknemers wordt gepest, dus hulp zoeken is volkomen normaal en niet erg. Er kan intern of extern hulp worden gezocht. De makkelijkste stap is misschien wel om naar de huisarts te gaan, maar wanneer je dat geen goed idee vindt, kan je ook naar andere hulpverleners stappen.

Andere dingen die je kan doen om het pesten te stoppen:

  • Pesten is een systeem
    Om te kunnen pesten zijn er twee groepen nodig: de pester en het slachtoffer. Mensen die pesten hebben een slachtoffer nodig om te kunnen pesten. Haal je de slachtoffer dus uit het systeem, dan stopt het pesten. Dit betekent dat de werknemer die gepest wordt uit de slachtofferrol moet komen. Dit is natuurlijk erg lastig en kost veel tijd en werk. Neem dat jezelf dan ook niet kwalijk. Je hulpverlener kan je hierbij helpen.
  • Vermijd de pestkop niet
    Ja, je leest het goed. Het is geen goed idee om de pestkop te vermijden. Pestkoppen herkennen slachtoffers en vermijden maakt dat je een slachtoffer lijkt. Kijk de persoon recht in de ogen aan en vermijd de pester niet. Hiermee straal je kracht uit en laat je zien dat je geen slachtoffer bent. Dit is meer een tip om te voorkomen dat je gepest gaat worden, wanneer je al gepest wordt kost het waarschijnlijk meer moeite om dit succesvol te laten zijn, maar geef niet op! Je laat alsnog je kracht zien.
  • Wees assertief
    Dit betekent dat je moet opkomen voor jezelf en mensen recht in de ogen aan durft te kijken.
  • Blijf jezelf en trek grenzen
    Het is erg belangrijk dat je bij jezelf blijft. Assertief zijn is goed, maar je moet niet altijd op je tenen lopen, want dat is ook helemaal niet gezond voor je. Trek een grens en besluit dat je voor jezelf kiest. Ook als dat betekent dat je ontslag moet nemen.
  • Wees voorbereid
    Zorg er altijd voor dat je een standaard antwoord hebt op gemene opmerkingen. Dan voorkom je namelijk dat je met je mond vol tanden staat. Het hoeft maar een heel simpel antwoord te zijn, iets als ‘Nou, bedankt hè!’ of ‘Dat is ook weer gezegd’ is al genoeg. Zo laat je zien dat je niet in de slachtofferrol gaat zitten en sta je je mannetje.
  • Praat erover
    Door de pester aan te spreken op zijn/haar gedrag laat je zien dat je je mannetje staat. ‘Waarom maak je altijd vervelende opmerkingen naar me? Ik weet niet wat ik daarmee moet.’ is al genoeg. Daarmee creëer je een ongemakkelijk moment bij de pester. Zorg ervoor dat jij degene bent die de controle heeft, het gesprek beëindigt en wegloopt na het gesprek. Straal kracht uit, geen vijandigheid.

Wacht dus niet te lang met hulp zoeken, want met hulp kom je al een heel eind. Bedenk samen met je hulpverlener wat de beste tactiek is om de pesterijen aan te pakken. Als werkgever is het belangrijk om je aan de regels te houden en doe je best om de pesterijen aan te passen, want het heeft veel gevolgen zoals je hebt kunnen lezen.

 

 

 

 

Bronnen

Benieuwd of jij veilig werkt?
Doe de zelftest